بازشناسی مفهوم مکاشفه در دین‌شناسی ناتان سودربلوم

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
قربان علمی 1
نیلوفر سلمانی 2
بهزاد حمیدیه 3
1 ستاد گروه ادیان و عرفان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانش‌آموخته دکتری رشته ادیان و عرفان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.30497/prr.2026.247222.1957
چکیده
هدف از نگارش این پژوهش آن است که تفسیر ناتان سودربلوم، دین‌شناس برجسته قرن نوزدهم و بیستم میلادی، از مکاشفه معلوم گردد و پاسخ وی به این پرسش کلیدی در دین‌شناسی و فلسفه دین مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. پژوهش حاضر حول محورهایی نظیر نسبت مکاشفه با دین در دین‌شناسی سودربلوم، سرچشمه مکاشفه، نوع مکاشفه و تداوم آن در تاریخ انجام گرفته است، که موجبات ادراک همه‌جانبه از مسئلۀ مکاشفه در دین‌شناسی وی را فراهم می‌آورد. برون‌داد این نوشتار به شرح ذیل است: تفسیر سودربلوم از مکاشفه، به رغم این که در گزاره‌های مربوط به محوریت مکاشفه در دین، سرچشمه مکاشفه و مکاشفه خدا در عیسی، تحلیلی مسیحی‌مآبانه است، نوآوری‌هایی نیز دارد. در این تفسیر نوآورانه،­ مکاشفه به سطح بالای آگاهی بشر اختصاص می‌یابد و بر محور نبوغ دینی قرار می‌گیرد. همچنین، مکاشفه به مثابۀ دال مرکزی گفتمان، نقطۀ تلاقی ادیان قلمداد می‌شود و نشانه‌هایی از آن قابل اطلاق به ادیان ابتدایی است.
کلیدواژه‌ها
ناتان سودربلوم
مکاشفه
آگاهی
نبوغ
ادیان ابتدایی
موضوعات

عنوان مقاله English

Reconceptualizing Revelation in Nathan Söderblom's Science of Religion

نویسندگان English

Ghorban Elmi 1
Niloufar Salmani 2
Behzad Hamidieh 3
1 Professor, Department of Religions and Mysticism, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Ph.D. Graduate in Religions and Mysticism, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Religions and Mysticism, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

This study addresses the question of how Nathan Söderblom—a prominent historian and phenomenologist of religion—interpreted revelation within religion. While Western scholarship has previously examined Söderblom's position on revelation, the present research distinguishes itself through its comprehensiveness and its critical engagement with divergent scholarly interpretations. The study is organized around several axes: the relationship between revelation and religion in Söderblom's science of religion, the origin of revelation, the types of revelation, and its continuity throughout history. Together, these axes yield a comprehensive account of revelation in his science of religion. The paper concludes that Söderblom's interpretation of revelation, though grounded in a Christian framework—particularly in its claims regarding the centrality of revelation in religion, the origin of revelation, and divine self-disclosure in Jesus—nonetheless contains innovative elements. In this innovative reading, revelation is located at a higher level of human consciousness and is situated along the axis of religious genius. Furthermore, revelation is construed as the central marker of his discourse, and the point of encounter among religions, and its traces can be extended to so-called primitive religions.

کلیدواژه‌ها English

Nathan Söderblom, revelation, consciousness, genius, primitive religion
ابن‌عربی، محی‌الدین. 1366. فصوص الحکم. الزهرا.
ایزوتسو، توشیهیکو. 1364. خلق مدام در عرفان اسلامی و آئین بودائی ذن. ترجمه و مؤخره منصوره کاویانی. علمی و فرهنگی.
برنتل، جورج. 1381. آیین کاتولیک. ترجمه حسن قنبری. دانشگاه ادیان و مذاهب.
فخار نوغانی، وحیده. ۱۳۹۵. «بررسی و نقد مفهوم وحی گزاره‌ای و غیرگزاره‌ای در الهیات مسیحی». فلسفه دین 13 (1): 113-138.
همتی، همایون (گردآورنده). ۱۳۷۹. مقدمه‌ای بر شناخت مسیحیت. ترجمه همایون همتی. نقش جهان.
همدانی، عین‌القضات. 1962. شکوی الغریب عن الأوطان إلی علماء البلدان. حققه عفیف عسیران. باریس: دار بیبلیون.
هوردن، ویلیام. ۱۳۶۸. راهنمای الهیات پروتستان. ترجمۀ طه طاووس میکائیلیان. علمی و فرهنگی.
هیک، جان. ۱۳۸۱. فلسفۀ دین. ترجمۀ بهزاد سالکی. انتشارات بین‌المللی الهدی.
Bertram, Robert W. 1951. "Brunner on Revelation." Concordia Theological Monthly 22 (9): 625–43.
Blaauw, Martijn. 2009. "The Nature of Divine Revelation." The Heythrop Journal 50: 2–12.
Collins, John J. 1987. "Apocalypse: An Overview." In Encyclopedia of Religion, edited by Mircea Eliade. Macmillan.
Dick, John A. 1992. “Nathan Söderblom and the Study of Religion by Eric J. Sharpe.” The Catholic Historical Review 78 (2): 318-9. https://www.jstor.org/stable/25023804/.
Douglas, Allen. 1987. "Phenomenology of Religion." In Encyclopedia of Religion, edited by Mircea Eliade, vol. 2. Macmillan.
Ehnmark, Erland. 1955. "General Revelation According to Nathan Söderblom." The Journal of Religion 35 (4).
En Levnadsteckning. 1931. Nathan Söderblom: A Life. Stockholm: Svenska Kyrkans Diakonistyrelses Bokförlag.
Evans, C. Stephen. 2005. "Faith and Revelation." In The Oxford Handbook of Philosophy of Religion, edited by William J. Wainwright. Oxford University Press.
Fackre, Gabriel. 1997. The Doctrine of Revelation. Edinburgh University Press.
Gracia, Jorge J. E. 2001. How Can We Know What God Means?: The Interpretation of Revelation. Palgrave Macmillan.
Hardy, Daniel W. 2005. "Karl Barth." In The Modern Theologians, edited by David Ford. Blackwell.
Jackelén, Antje, and Jakob Wirén. 2015. "Nathan Söderblom and Our Own Time." Dialog 54 (4).
Karlström, Nils, ed. 1931. Nathan Söderblom: in memoriam. Stockholm: Svenska Kyrkans Diakonistyrelses Bokförlag.
Lange, Dietz. 2006. Nathan Söderblom und seine Zeit. Vandenhoeck & Ruprecht.
McGrath, Alister. 2011. Christian Theology. 5th ed. Wiley-Blackwell.
Nelson, Derek R. 2007. "Encountering the World's Religions: Nathan Söderblom and the Concept of Revelation." Dialog 46: 363–70.
Schwöbel, Christoph. 2005. "Wolfhart Pannenberg." In The Modern Theologians, edited by David Ford. Blackwell.
Sharpe, Eric J. 1975. Nathan Söderblom and the Study of Religion. University of Manchester.
Sharpe, Eric J. 1981. "Christian Mysticism in Theory and Practice: Nathan Söderblom and Sadhu Sundar Singh." Religious Traditions 4 (1).
Sharpe, Eric J. 1986. “The Phenomenology of Religion.” In Comparative Religion: A History, edited by Eric J. Sharpe. Open Court.
Sillen, Walter. 1948. "Nathan Söderblom." The Journal of Religion 28 (1): 37–50.
Söderblom, Nathan. 1901. Den levande guden. Stockholm: Svenska Kyrkans Diakonistyrelses Bokförlag.
Söderblom, Nathan. 1908. "Holiness." In Encyclopaedia of Religion and Ethics, edited by James Hastings, vol. 6. T&T Clark.
Söderblom, Nathan. 1914. Naturlig religion och religionshistoria. En historik och ett program. Stockholm: Bonnier.
Söderblom, Nathan. 1926. Memories from the Eighties and Nineties. Unpublished translation by Carl Axel Aurelius of an extract from Nathan Söderblom's article in Upsala Kristliga Studentforbund 1901–1926. Uppsala.
Söderblom, Nathan. 1932. Den levande guden. Stockholm: Svenska Kyrkans Diakonistyrelses Bokförlag.
Söderblom, Nathan. 1963. Uppenbarelsereligion. Bokförlaget Prisma.
Söderblom, Nathan. 1966. The Nature of Revelation. Edited by Edgar Carlson. Fortress.
Underhill, Evelyn. 1930. Mysticism. 12th ed. Methuen.
Waardenburg, Jacques. 1999. Classical Approaches to the Study of Religion. New York & Berlin: Mouton.
Ward, Keith. 2011. "Religion and Revelation." In The Oxford Handbook of Religious Diversity, Edited by Chad V. Meister. Oxford University Press.
 
پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 مهر 1405