نینیان اسمارت؛ دیالکتیک باورها و تجربه های دینی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
مسعود صادقی 1
فاطمه قلخانباز 2
1 استادیار دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد فلسفه دین، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.30497/prr.2013.1478
چکیده
در پژوهش­های اخیر در باب تحلیل فلسفی تجربة دینی و نسبت باورها و تجربه­ها، نینیان اسمارت را در کنار کسانی چون کتس و هیک قرار می­دهند، که به ساخت­گرایی حداکثری و تقدم مطلقِ باورها بر تجارب دینی قائل­اند. در حالی­ که اسمارت از یک­سو، با طرح نظریة دوقطبیِ تجربة دینی بر اساس تمایز میان دو طرح یا بافت آموزه­ای کلّی، یعنی بافت خداباور و بافت غیرخداباور؛ و از سوی دیگر، قول به درجات متفاوت تفسیر در تجارب دینیِ ذیل این دو بافت کلّی، نوعی ساخت­گرایی حداقلی ترسیم می­کند و در حدّ فاصل ذات­گرایی و ساخت­گرایی حداکثری قرار می­گیرد. او معتقد است زمینهة دینی ـ فرهنگی بر تجربه تأثیر می­گذارد اما به فردیّت تجارب در سنن دینی مختلف منجر نمی­شود؛ بلکه بر اساس دو طرح آموزه­ای کاملاً متفاوت، دو نوع تجربة متمایز وجود دارد. بخش دیگری از تأثیر زمینه بر تجربه نیز مربوط به تفاسیر بعد از تجربه است.
کلیدواژه‌ها
تجربه
تفسیر
ذات‌گرایی
ساخت گرایی
نینیان اسمارت

عنوان مقاله English

Ninian Smart and the Dialectic of Religious Beliefs and Experiences

نویسندگان English

Masoud Sadeghi 1
Fatemah Qalkhanbaz 2
1 Assistant Professor of University of Tehran, Iran
2 MA of Philosophy of Religion, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

In recent philosophical analysis of religious experience and discussion on the relation of beliefs and experiences, Ninian Smart is said to be, amongst such other philosophers as Katz and Hick, a maximal constructivist. Distinguishing theistic and non-theistic contexts of experiences, Smart suggests a two poles theory of religious experience, and draws attention to different levels of interpretation. He holds that cultural-religious contexts, including religious beliefs, influence religious experience, but it is not led to fully determine experience. Accordingly, he takes a position between essentialism and maximal constructivism. This position could call minimal constructivism.

کلیدواژه‌ها English

religious experience
interpretation
Essentialism
Constructivism
Ninian Smart
اسمارت، نینیان (1380)، «فهم تجربة دینی»، ترجمة مسعود صادقی، متین، ش 11و12.
همو (1388)، تجربة دینی بشر، ترجمة مرتضی گودرزی، تهران: سمت، ج1.
پراودفوت، وین (1383)، تجربة دینی، ترجمة عباس یزدانی، تهران: طه.
فورمن، رابرت. کی.سی ( 1384)، عرفان، ذهن، آگاهی، ترجمة سیدعطاء انزلی، قم: دانشگاه مفید.
کتس، استیون (1383)، ساخت­گرایی: سنّت و عرفان، ترجمة عطاء انزلی، قم: آیت عشق.
Gellman, Jerome (2010), “Mysticism”, Encyclopedia of Stanford: www.Plato.Stanford.edu.
Goven, Julie (1973), “Religion, Reason and Ninian Smart”, Religious Studies, Vol. 9, pp. 219-227.
Katz, Steven (1978), Mysticism and Philosophical Analysis, London: Sheldon Press.
Smart, Ninian (1958), Reasons and Faiths: An Investigations of religious Discourse, Christian and non-Christian, London: Routledge and Kegan Paul.
Ibid (1965), “Interpretation and Mystical Experience”, Religious Studies, Vol.1, pp. 75-89.
Ibid (1967), “History of Mysticism”, Encyclopedia of Philosophy, Paul Edwards (ed), New York: Macmillan Company & Free Press, Vol.5&6.
Ibid (1970), Philosophy of Religion, New York: Random House.
Ibid (1984), “Our Experience of the Ultimate”, Religious Studies, Vol. 20(1), pp. 19-26.
Ibid (1996), Dimensions of the Sacred: An Anatomy of the Worlds’ Beliefs, Berkeley: University of California Press.