امیل فکنهایم و بازتفسیر الاهیات یهودی در پرتو هولوکاست: تحلیل و نقد

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
میلاد اعظمی مرام 1
علیرضا موید راد 2
1 استادیار گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.30497/prr.2026.248605.2027
چکیده
امیل فکنهایم، از برجسته‌ترین الاهیدانان پساهولوکاست، کوشید الاهیات یهودی را در پرتوِ هولوکاست بازسازی کند. مطابق تحلیل نویسندگان، بازسازی الاهیاتی او حول پنج آموزۀ محوری حضور یا غیبت خدا، شرّ و تئودیسه، عهد کتاب‌مقدسی، معنای تاریخ و امکان بقای ایمان صورت گرفته است. فکنهایم هولوکاست را شرّی «اهریمنی» و تئودیسه‌های سنتی را نابسنده می‌دانست. به اعتقاد او، از دل خاکسترهای آشویتس «ندایی فرمان‌دهنده» شنیده می‌شود که یهودیان را به پاسداشت «فرمان ششصدوچهاردهم» فرامی‌خواند. بنابراین، یهودیان دعوت شده‌اند واکنشی مسئولانه نسبت به شرارت‌ها و «وقایع دوران‌ساز» داشته باشند، از این رو باید انفعال انتظار عصر مسیحایی آینده را کنار بگذارند. این تحلیل الاهیاتی، فکنهایم را به یک ضرورت سیاسی-دینی می‌رساند: چون هولوکاست محصول ناتوانی تاریخی یهودیان و عدم پشتیبانی دیگر ملت‌ها بود، از این رو تأسیس دولت اسرائیل نه تنها یک انتخاب سیاسی است، بلکه یک وظیفۀ دینی و ابزار اصلی برای «ترمیم جهان» و بقای هویت یهودی است. فکنهایم نه تنها از تأسیس دولت اسرائیل حمایت می‌کند، بلکه به نحوی بدان ضرورت و قداست می‌بخشد. این الاهیات سیاسی البته با نقدهای بنیادینی روبه‌رو است، از جمله: تکیه بر شالوده‌های یک استدلال متزلزل، قداست غیرانتقادی یک دولت این‌جهانی، و مهم‌تر از همه ایجاد یک «نقطۀ کور اخلاقی» که با تمرکز بر رنج تاریخی یهودیان از دیدن رنج کنونی فلسطینیان بازمی‌ماند.
کلیدواژه‌ها
هولوکاست
امیل فکنهایم
فرمان ششصدوچهاردهم
الاهیات سیاسی
اسرائیل
موضوعات

عنوان مقاله English

Emil Fackenheim and the Reinterpretation of Jewish Theology in Light of the Holocaust: An Analysis and Critique

نویسندگان English

Milad Azami Maram 1
Alireza Moayyed Rad 2
1 Assistant Professor, Department of Comparative Religions and Mysticism, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Master’s Student in Comparative Religions and Mysticism, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Emil Fackenheim, one of the most prominent post-Holocaust theologians, endeavored to reconstruct Jewish theology in light of the Holocaust. According to the authors' analysis, his theological reconstruction revolved around five central tenets: the presence or absence of God, evil and theodicy, the biblical covenant, the meaning of history, and the possibility of faith's survival. Fackenheim considered the Holocaust to be a “demonic” evil and deemed traditional theodicies inadequate. In his view, from the ashes of Auschwitz, a "commanding voice" is heard, calling upon Jews to uphold the "614th Commandment." Therefore, Jews are invited to respond responsibly to atrocities and "epoch-making events," and thus must abandon the passivity of awaiting a future messianic age. This theological analysis leads Fackenheim to a politico-religious imperative: since the Holocaust was a product of the historical powerlessness of the Jews and the lack of support from other nations, the establishment of the State of Israel is not merely a political choice but a religious duty and the primary instrument for "Tikkun Olam" (repairing the world) and the survival of Jewish identity. Fackenheim not only supports the establishment of the State of Israel but, in a way, bestows upon it necessity and sanctity. This political theology, however, faces fundamental critiques, including: reliance on the shaky foundations of an argument, the uncritical sanctification of an earthly state, and most importantly, the creation of a "moral blind spot" that, by focusing on the historical suffering of Jews, fails to see the present suffering of Palestinians.

کلیدواژه‌ها English

Holocaust
Emil Fackenheim
614th commandment
political theology
Israel
کتاب‌مقدس‌عبری.
ابن سینا، حسین بن عبدالله. ۱۴۳۳ ق. الشفاء: الإلهیات. تحقیق الأب قنواتی، سعید زاید، محمد یوسف موسی، وسلیمان دنیا. بإشراف إبراهیم مدکور. قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی الکبری.
Braiterman, Z. 1997. "Fideism Redux: Emil Fackenheim and the State of Israel." Jewish Social Studies 4, no. 1: 105–120. https://www.jstor.org/stable/4467515.
Cohen, A. A. 1983. "On Emil Fackenheim's 'To Mend the World': A Review Essay." Modern Judaism 3, no. 2: 225–236. https://www.jstor.org/stable/1396082.
Cohn-Sherbok, D. 2017. Judaism: History, Belief and Practice. London and New York: Routledge.
Eisen, R. 2003. "Midrash in Emil Fackenheim's Holocaust Theology." Harvard Theological Review 96, no. 3: 369–392. https://www.jstor.org/stable/4151876.
Fackenheim, E. L. 1947. "The Possibility of the Universe in Al-Farabi, Ibn Sina and Maimonides." Proceedings of the American Academy for Jewish Research 16: 39–70.
Fackenheim, E. L. 1954a. Review of Israel and Palestine: The History of an Idea, by Martin Buber. Jewish Quarterly Review 45, no. 2: 170–174.
Fackenheim, E. L. 1954b. "Schelling's Conception of Positive Philosophy." Review of Metaphysics 7, no. 4: 563–582.
Fackenheim, E. L. 1961. Metaphysics and Historicity. Milwaukee: Marquette University Press.
Fackenheim, E. L. 1967. "On the Self-Exposure of Faith to the Modern-Secular World: Philosophical Reflections in the Light of Jewish Experience." Daedalus 96, no. 1: 193–219.
Fackenheim, E. L. 1970a. God's Presence in History: Jewish Affirmations and Philosophical Reflections. New York: New York University Press.
Fackenheim, E. L. 1970b. "On the Actuality of the Rational and the Rationality of the Actual." Review of Metaphysics 23, no. 4: 690–698.
Fackenheim, E. L. 1978. The Jewish Return into History: Reflections in the Age of Auschwitz and a New Jerusalem. New York: Schocken Books.
Fackenheim, E. L. 1982a. "The Spectrum of Resistance during the Holocaust: An Essay in Description and Definition." Modern Judaism 2, no. 2: 113–130.
Fackenheim, E. L. 1982b. To Mend the World: Foundations of Future Jewish Thought. New York: Schocken Books.
Fackenheim, E. L. 1985. "The Holocaust and Philosophy." Journal of Philosophy 82, no. 10: 505–514. https://doi.org/10.2307/2026356.
Fackenheim, E. L. 1987. What Is Judaism? An Interpretation for the Present Age. New York: Summit Books.
Fackenheim, E. L. 1992. "Nazi 'Ethic,' Nazi Weltanschauung, and the Holocaust." Jewish Quarterly Review 83, no. 1/2: 167–172. https://doi.org/10.2307/1455112.
Frank, D., and M. Goldish. 2008. "Rabbinic Culture and Dissent: An Overview." In Rabbinic Culture and Its Critics: Jewish Authority, Dissent, and Heresy in Medieval and Early Modern Times, edited by D. Frank and M. Goldish, 1–41. Detroit: Wayne State University Press.
Kepnes, S. 2021. "Fackenheim and Buber on Revelation: Re-Evaluating the Existential and Historical Turn Away from Philosophy." In Emil Fackenheim's Post-Holocaust Thought and Its Philosophical Sources, edited by K. H. Green and M. D. Yaffe, 184–202. Toronto: University of Toronto Press.
Lorch, B. 2021. "Emil Fackenheim on Moses Maimonides and the 'One Great Difference between the Medievals and the Moderns.'" In Emil Fackenheim's Post-Holocaust Thought and Its Philosophical Sources, edited by K. H. Green and M. D. Yaffe, 19–31. Toronto: University of Toronto Press.
Maimonides, M. 1910. The Guide for the Perplexed. Translated by M. Friedländer. London: George Routledge & Sons.
Patterson, D. 2008. Emil L. Fackenheim: A Jewish Philosopher's Response to the Holocaust. Syracuse: Syracuse University Press.
Portnoff, S. 2021. "Wiesel and Fackenheim: Theology, Philosophy, and the Problem of Jewish Persecution." In Emil Fackenheim's Post-Holocaust Thought and Its Philosophical Sources, edited by K. H. Green and M. D. Yaffe, 256–288. Toronto: University of Toronto Press.
Rynhold, D. 2016. "Covenant, History, and the Holocaust: Revisiting Emil Fackenheim's Jewish Philosophy." Harvard Theological Review 109, no. 1: 129–143. https://www.jstor.org/stable/43948552.
Yaffe, M. D. 2021. "Emil Fackenheim's Jewish Correction of Kant's Quasi-Christian Eschatology." In Emil Fackenheim's Post-Holocaust Thought and Its Philosophical Sources, edited by K. H. Green and M. D. Yaffe, 32–50. Toronto: University of Toronto Press.
پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 خرداد 1405