دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 Bennet’s Criticism of Kant's Refutation of Theoretical Proofs for the Existence of God بررسی نقد بنت بر ردیۀ کانت بر براهین اثبات نظری خداوند 1 22 1963 10.30497/prr.2017.1963 FA آروین آذرگین دانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2017 02 26 Kant categorizes the arguments for the existence of God into ontological, cosmological, and design arguments. He holds that whereas existence is not a real and determining predicate, it is not allowed to be a part of object’s definition and so the ontological argument is fruitless. Along with Kant and Bennett, I shall try to show that existence is not a perfection nor a determining predicate. Besides, contrary to Bennett, who assesses Kant's reasoning insufficient, I argue that Kant finds the fallacy hidden in the argument and argues that the flaw of cosmological argument is its dependence on the insecure ontological argument. While Bennett truly notices the ambiguity and weakness of this relation, Kant, by appealing to a strong criticism, destructs the cosmological argument later. Finally, despite his interest in the argument from design, Kant asserts that it is based on the invalid cosmological argument. In this stage, Bennett criticism neglects the inherent connection between design and cosmological argument. کانت به طور کلی براهین نظری دال بر وجود باری را در سه دستۀ برهان وجودی، جهان‌شناختی و نظم جای می‌دهد. در نگاه او، چون وجود یک محمول واقعی و تعین‌بخش نیست، نمی‌تواند در تعریف شیء حاضر باشد و بنابراین برهان وجودی عقیم است. این مقاله، همگام با کانت و بنت، می‌کوشد تا نشان دهد که وجود نه مایۀ کمال و نه محمولی تعین‌بخش است. نیز بر خلاف نظر بنت، که دلایل کانت را ناکافی می‌داند، ادعا می‌شود که کانت مغالطۀ بنیادینی را که در برهان وجودی نهفته است پیدا و هویدا کرده است. به زعم کانت، خطای برهان جهان‌شناختی وابستگی آن به برهان سست‌بنیان وجودی است. بنت به درستی، ابهام و سستی این وابستگی را مورد توجه قرار می‌دهد. با این حال، کانت در فرصتی دیگر، با نقدی قوی، استدلال جهان‌شناختی را از اعتبار ساقط می‌کند. در مرحلۀ آخر، کانت با همۀ دلبستگی‌ای که به برهان نظم دارد، آن را مبتنی بر برهان معیوب جهان‌شناختی توصیف می‌کند. نقد بنت در این مرحله، از ارتباطی ذاتی که میان برهان جهان‌شناختی و نظم وجود دارد غفلت می‌ورزد.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1963_c215b446bcdf956d848a8419c1b5a920.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 On the Continuity of Divine Grace: An Empirical Argument and a Philosophical Analysis بررسی نظریۀ عدم انقطاع فیض الهی بر اساس یک استدلال تجربی و یک تحلیل فلسفی 23 39 1962 10.30497/prr.2017.1962 FA جواد درویش آقاجانی دانشجوی دکتری فلسفه علم و فناوری، گروه فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) 0000-0003-0915-4471 میرسعید موسوی کریمی دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران Journal Article 2017 04 03 One of the criticisms of the philosophers to the Muslim theologians concerning the debate on the eternity or the creation of the universe is that adopting of the universe temporal origination could lead to detachment of Divine Grace, because Temporal Origination requires specific time on which, despite the presence of God, the universe has not been existed. However, if it can be shown that the physical universe would not have eternal capacity, then Divine Grace would not be damaged. So, in this paper, we have applied two approaches to show that Temporal Origination does not require the rejection of Divine Grace. The first approach is an a posteriori reasoning based on the Second Law of Thermodynamics. Accordingly, the Physical World's entropy as an isolated system, tends to increase and therefore lead to Heat Death. So it has not capacity to be eternal. And the second one is an a priori reasoning using the concept of the Universe Temporal Origination. The implication of philosophers' definition about Temporal Origination, leads to the assumption of a period in which the physical world did not exist. But this is a subjective and contradictory assumption. در بحث حدوث و قدم عالم، یکی از انتقادات برخی فلاسفه بر متکلمین مسلمان این است که قبول حدوث زمانی عالم منجر به انقطاع فیض الهی می‌شود. زیرا حدوث زمانی مستلزم این است که زمانی وجود داشته که در آن، علی‌رغم حضور خداوند، عالم وجود نداشته است. اما به نظر می‌رسد اگر بتوان نشان داد که عالم مادی ظرفیت و قابلیت ازلی بودن را ندارد و یا به تعبیر حکما «تام القابلیه» نیست، فیاضیت الهی خدشه‌دار نمی‌شود. در این مقاله، با دو رهیافت نشان داده می‌شود که حدوث زمانی عالم مستلزم نفی فیاضیت الهی نیست. رهیافت اول یک استدلال پسینی بر پایۀ قانون دوم ترمودینامیک است. بر این اساس، عالم مادی به عنوان یک سیستم ایزوله، رو به افزایش آنتروپی و مرگ حرارتی دارد و در نتیجه قابلیت ازلی بودن را ندارد. رهیافت دوم یک استدلال پیشینی با استفاده از تعریف حدوث زمانی عالم است. دلالت تعریفی که فلاسفه از حدوث ارائه می‌کنند منجر به فرض گرفتن دوره‌ای می‌شود که در آن دوره عالم ماده وجود نداشته است. اما این یک فرض ذهنی و تناقض‌آلود است.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1962_95f6870ff3dcd442254e334a9033d349.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 The Epistemological and the Methodological Foundations of Qāżī ʿAbd-Al-Jabbār B. Aḥmad and Abu Bakr Muḥammad ibn al-Ṭayyib al-Bāqillānī in Religious Knowledge: A Comparative Study مقایسۀ مبانی معرفت‌شناسانه و روش‌شناسانۀ قاضی عبدالجبار معتزلی و قاضی ابوبکر باقلانی در معرفت دینی 41 53 1964 10.30497/prr.2017.1964 FA علی الله بداشتی دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه قم، قم، ایران. (نویسنده مسئول) سید حسن سعادت مصطفوی استاد گروه فلسفه، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران Journal Article 2017 04 09 As two Muslim thinkers, Qāżī ʿAbd-Al-Jabbār B. Aḥmad and Abu Bakr Muḥammad ibn al-Ṭayyib al-Bāqillānī agree on the possibility and necessity of the knowledge of Allah and the necessity of thinking and reasoning for knowing God. But they disagree over some epistemological and methodological principles. In this article, we will investigate some of these disagreements. The main differences between the two theologians in the epistemological foundations are focused on answers to questions such as whether reason or religion prove the necessity of the knowledge of God or whether the relationship between thought and knowledge is productive or implicative. Qāżī ʿAbd-Al-Jabbār defends the "rational necessity" of the knowledge of God as well as the 'productive relation' between thought and knowledge. He also believes the thought, as a human free action, to be the root of knowledge. However, Abu Bakr al-Bāqillānī defends the "religious necessity" of the knowledge of God and the "implicative relation" between thought and knowledge. Besides, based on the Ash’arite theory of acquisition, he believes that creation of knowledge is based on the power of creator. So, although two theologians are agreed on the validity of empirical, rational and religious methods in theology, they disagree over the degree of validity and priority of each of these methods. قاضی عبدالجبار معتزلی و قاضی ابوبکر باقلانی ضمن آن که در امکان و ضرورت معرفت خدای سبحان و وجوب تفکر و ضرورت استدلال در شناخت خدا هم‌رأی هستند، اما در پاره‌ای از مبانی معرفت‌شناختی و روش‌شناختی اختلاف نظر دارند. مهم‌ترین اختلاف نظر این دو در زمینۀ معرفت‌شناسی متمرکز بر پاسخ به این سؤالات است: «آیا وجوب معرفت الله را عقل به ما می‌گوید یا شرع؟»، «آیا رابطۀ تفکر و معرفت تولیدی است یا استلزامی؟». در پاسخ به این سؤالات قاضی عبدالجبار رأی به «وجوب عقلی» معرفت الله می‌دهد، رابطۀ تفکر و معرفت را نیز «تولیدی» می‌داند و تولید علم را بر تفکر، که فعل اختیاری انسان است، مستقر می‌کند. اما قاضی ابوبکر باقلانی بر «وجوب شرعی» معرفت الله تأکید می‌کند و رابطۀ تفکر و معرفت را نیز «استلزامی» می‌داند، تولید علم را نیز بر قدرت محدثه، که به نظریۀ کسب اشعری برمی‌گردد، متکی می‌کند. در روش‌شناسی نیز اگرچه دو متکلم در اعتبار روش‌های حسی، عقلی و نقلی در کلام اشتراک دارند، در میزان اعتبار و تقدم هر یک از این روش‌ها بین آن دو اختلاف نظر است.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1964_39dcaf7a053dc372fbc391d4e6b5d693.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 Evaluation of Frankfurt's Viewpoint in the Face of Indirect Consequence Argument ارزیابی رهیافت فرانکفورت در برابر استدلال غیرمستقیم پیامد 55 76 1965 10.30497/prr.2017.1965 FA جواد دانش استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران Journal Article 1970 01 01 The different versions of van Inwagen’s indirect argument for the incompatibility of causal determinism and moral responsibility asserts that (1) the causal necessity and determination indicates that human actions are the results of past events and the laws of nature and thus does not have any alternative possibilities, while (2) every type of human free will and moral responsibility is based on such an alternative possibility to be capable of being chosen. Agreeing with the incompatibility of causal determination and the principle of alternative possibilities (PAP), Frankfurt tries to call the dependence of moral responsibility on the PAP into question. It seems, however, that the Frankfurt-style approach against the indirect argument suffers from being ambiguous in the status of the intervener. It is also incapable of explaining the significance and function of alternative possibility. تقریرهای مختلف برهان غیرمستقیم ون اینوگن بر ناسازگاری تعین‌گرایی علّی و مسئولیت اخلاقی مدعی است که اولاً ضرورت و تعین پیشین علّی موجب می‌گردد که کنش‌های انسان برآمده از رخدادهای گذشته و قوانین طبیعت و در نتیجه فاقد امکان بدیل باشند؛ در حالی که ثانیاً هر سنخ و قلمروی از ارادۀ آزاد و مسئولیت اخلاقی انسان‌ها به چنین آزادی انتخاب و کنشی برای برگزیدن و کنش خلاف واقع عامل متکی است. فرانکفورت با پذیرش تلویحی تعارض میان تعین سابق علّی و اصل امکان‌های بدیل (PAP) و به عبارت دیگر انتفای کامل اختیار دوسویۀ شخص در صورت موجَب و ضروری بودن کنش‌های او، می‌کوشد تا مقدمۀ دوم یعنی ابتنای مسئولیت اخلاقی عامل به PAP را نقض کند. اما به نظر می‌رسد که الگوی فرانکفورتی در برابر استدلال غیرمستقیم پیامد از جهات متعددی همچون ابهام در جایگاه مداخله‌گر و نیز نفی کامل اهمیت و کارکرد توانایی بدیل قابل نقد و یا تعدیل باشد.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1965_d46e1fcf4c07ce4a69ee07e4134bcef1.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 The A priori Structure of Soul in Ayatollah Shahabadi’s Theory of Fiṭrah ساختار پیشینی نفس در نظریۀ فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی 77 95 1969 10.30497/prr.2017.1969 FA حمید شاه آبادی دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران محمدرضا اسدی دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) Journal Article 2016 06 29 In the light of four, traditional, rational, intuitional and experimental / historical Ayatollah Shahabadi’s theory of fiṭrah as an interdisciplinary anthropological theory seeks to outline an a priori structure of human existence, whose foundation is based on the intrinsic enthusiasm of soul towards the absolute perfection. He tries to explain his theory through the ontological analysis of the notion of fiṭrah as a requirement for the existence of the perceiver as well as finding the tendencies peculiar to the human soul. نظریۀ فطرت آیت‌الله شاه‌آبادی در مقام یک نظریۀ انسان‌شناسانۀ میان‌رشته‌ای بر آن است تا در پرتو چهار رویکرد نقلی، عقلی، شهودی و تجربی/تاریخی، طرحی از ساختار پیشینی هستی انسانی ترسیم کند که شالودۀ آن بر شوق ذاتی نفس به کمال مطلق استوار است. در این راستا، این نظریه می‌کوشد تا طرح خود را از مجرای تحلیل هستی‌شناسانۀ مفهوم فطرت به مثابۀ لازمۀ وجود مدرک و به‌ واسطۀ اصطیاد گرایش‌های انحصاری نفس انسان تبیین کند.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1969_4d8556695c262ab91ff51a943fdd6058.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 Reconciliation between the Quinian Physicalism of Science and Tabatabaie’s Theory of the Causal Relation between the Supernatural World and the Nature چگونگی جمع مبنای فیزیکالیستی علم جدید از نگاه کواین و رابطۀ علّی ماوراء طبیعت و طبیعت در نگاه علامه طباطبایی 97 114 1966 10.30497/prr.2017.1966 FA نادر شکراللهی استادیار دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2017 03 03 Tabatabie is an Islamic philosopher who believes in supernatural world and also believes in the causal relation between supernatural world and the nature. He was living in the modern world where the empirical science has an outstanding position. According to Quine, science is biased on physicalism which considers the nature independent. It seems that there is a contradiction between these two points of view. Tabatabie did not address this issue directly. However, in his philosophical writings, it can be found two theories in order to describe the relation between nature and the supernatural world that can be used as a solution for the aforementioned contradiction. The first solution is that although the ultimate cause of nature is the supernatural world, the near cause of natural activities are forms of the species. This solution opens the way to the consistency between science and Islamic philosophy. Nevertheless, it has also some difficulties. Another solution is that the nature in whole is the effect of the supernatural world as a simple creation, but all of the activities in the nature are related to natural causes. It seems that the second solution is better and can prepare better ground for the consistency between physicalism and the claim of Islamic philosophy. Still, it requires additional complimentary explanations to be coordinated with other philosophical claims. علامه محمدحسین طباطبایی از فیلسوفان الهی است که از سویی به ماوراء طبیعت باور دارد و از سوی دیگر قائل به رابطۀ علی بین ماوراء طبیعت و طبیعت است. او در دورۀ جدید زندگی می‌کند که علم تجربی حرمت فراوان دارد. یکی از مبانی علم جدید، طبق تلقی کواین، فیزیکالیسم (خودبسنده بودن طبیعت) است. بین این دو تلقی در نگاه ابتدایی تعارض وجود دارد. طباطبایی مستقیماً به بررسی این موضوع نپرداخته است که آیا فیزیکالیسم با اصول فلسفی رایج در فلسفۀ اسلامی هماهنگ است یا خیر. اما در نوشته‌های فلسفی ایشان، در باب نحوۀ ارتباط طبیعت و ماوراء طبیعت دو نظر دیده می‌شود که از آنها می‌توان برای حل این مسئله مدد گرفت. اول آن که بر اساس عوالم متعدد و رابطۀ علی بین این عوالم، تغییرات عالم طبیعت معلول عوالم بالاتر است، اما علت قریبِ افعال طبیعی به صور نوعیه برمی‌گردد. این راه‌حل راه را برای امکان همنشینی علم جدید و فلسفۀ اسلامی هموار می‌کند، اما مشکلاتی دارد. نگاه دیگر ایشان آن است که نه تک‌تک وقایع طبیعت بلکه کلیت عالم طبیعت به جعل بسیط معلول ماوراء طبیعت است. این نگاه دوم زمینۀ هماهنگی مبنای فیزیکالیستی علم جدید و اصل ارتباط طبیعت و ماوراء طبیعت را بیشتر فراهم می‌کند، اما هنوز نیاز به ترمیم دارد تا با مدعیات دیگر فلسفی هماهنگ شود.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1966_3683af9d6f6c06acee72992f2977f67e.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 An Approach to the Unkown Aspects of Hume’s Philosophical System about Constructing a New Worldview without God رهیافتی به ابعاد ناآشنای نظام فلسفی هیوم در باب تأسیس جهان‌بینی بدون خدا 115 129 1967 10.30497/prr.2017.1967 FA سید مصطفی شهرآیینی دانشیار دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.(نویسنده مسئول) جلال پیکانی دانشیار دانشگاه پیام نور، تبریز، ایران فریده لازمی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-7781-5617 Journal Article 2017 05 29 One of the debates concerning Hume’s Philosophy is whether he believes in God. Through investigating his own works and extraction of his assertions concerning God, we try in this paper to examine the internal consistency of his system. In order to do this, we shall analytically examine whether the current tags attached to him are consistent with implications of his works. This research shows that it is problematic to call him an “atheist” or an “agnostic”. Furthermore, the findings of this paper shows that his minimal belief in God can be found in all of his works. Finally, according to the results, it is suggested to call him a weak or non-dogmatic agnostic. یکی از داغ‌ترین مباحث فلسفۀ هیوم اعتقاد یا عدم اعتقاد او به وجود خداست. در این مقاله، کوشیده‌ایم، با بررسی آثار خود هیوم و استخراج آرایش در مورد وجود خدا، سازگاری درونی نظام فلسفی او در این باب را بررسی کنیم. برای این منظور، با نگاهی تحلیلی، تطابق برچسب‌های الصاق‌شده به او را با دلالت برآمده از آثارش تطبیق کرده‌ایم. این پژوهش نشان می‌دهد که اطلاق عنوان ملحد یا لاادری‌گرا بر هیوم خالی از دشواری یا اشکال نیست. همچنین یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد هیوم اعتقاد حداقلی خود به وجود خدا را در همۀ آثارش حفظ کرده است. در انتها، با تکیه بر نتایج به‌دست‌آمده، آشکار می‌شود که بهتر است هیوم را لاادری‌گرای ضعیف یا غیرجزمی بنامیم.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1967_a82d922b133be19c1171534e6594f754.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 The Impact of Illuminative Relation on Faith Increase تأثیر اضافۀ اشراقیه در ارتقای ایمان 131 150 1968 10.30497/prr.2017.1968 FA حسن صیانتی استادیار گروه فلسفه وحکمت اسلامی، دانشکدهٔ الهیات ومعارف اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. (نویسنده مسئول) 0000-0002-1480-5438 زهرا دلبری دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکدهٔ الهیات ومعارف اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران Journal Article 2017 02 24 Suhrawardī has explained the relation between beings and god or the relation between detached lights, especially the intellective soul, and the Light of lights, using the concept of illuminative relation. In the illuminative relation, the related which is the same as the relation, has a dependent existence, that is, existence by something else which is a self-existent unique reality. Suhrawardī deems the essence of this relation as light. He holds that the intellective human soul can reach high levels of cognition and faith in God, in the light of illuminative relation. This faith is demonstrated in the soul’s love for the higher world. In the light of the illuinative relation to the higher lights, the soul finds itself in need to God, and then reaches the state of annihilation and then the state of immortality after annihilation and then the state of servitude and then the state of the peaceful soul. When thw human soul is immortalized by the light of intellect, it is transferred from the state of need, imperfection and ignorance, to richness, perfection and knowledge. This is why the illuminative relation is the noblest relation. شیخ اشراق نسبت موجودات با خداوند یا نسبت انوار مجرده خصوصاً نفس ناطقه با نورالانوار را در پرتو اضافۀ اشراقیه تبیین می‌کند. در اضافۀ اشراقیه، مضاف که عین اضافه است، دارای وجود فقری، غیرمستقل و قائم‌بغیر است، غیری که قیوم و حقیقت محض واحد مستقل است. شیخ اشراق این اضافه را از سنخ نور می‌داند. از نظر شیخ اشراق، نفس انسان در پرتو اضافۀ اشراقیه می‌تواند به مراتب بالای شناخت و ایمان به خداوند برسد و ایمان او از طریق عشق به عالم علوی ظهور یابد. نفس در پرتو اضافۀ اشراقیۀ انوار عالی خود را مفتقر إلی الله می‌بیند، و به مقام فنا و بقای بعد از فنا و مقام عبودیت و نفس مطمئنه می‌رسد. وقتی نفس انسان به نور عقلی باقی شود، از افتقار و نقص و جهل به غنا و کمال و معرفت می‌رسد. از همین رو اضافۀ اشراقیه شریف‌ترین نسبت‌هاست.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1968_98c7242894844ecd6ec94af67ac8247d.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 Revisiting Fakhr al-Din al-Razi’s Responses to the Theological Doubts over the Unity of Divine Acts نقد و بررسی پاسخ‌های فخر رازی به شبهات کلامی در باب توحید افعالی 151 172 1970 10.30497/prr.2017.1970 FA علیرضا فارسی نژاد استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-3289-9108 Journal Article 2016 11 27 The Principle of the Unity of Divine Acts which can be defined as conditionality of everything to Divine permission, Providence and will, has caused numerous objections. Fakhr al-Din al-Razi has tried to respond to the aforementioned objections. In this article, in order to review these responses and provide a proper explanation of the Unity of Divine Acts, I shall include the objections into three categories which are (1) objections based on restriction of the domain of divine power, (2) those which are based on restriction of the Knowledge and the Will of God, and (3) those which are based on rationality of good and evil. I shall then reread and analyze al-Razi’s ideas about these objections. It is concluded that none of the objections cast doubt on the principle of the unity of divine acts. Furthermore, while some of al-Razi’s responses are satisfactory, his other responses are based on doubtful foundations. شبهاتی را که در مسئلۀ توحید افعالی خداوند در آثار فخر رازی مطرح شده و او به آنها پاسخ داده است می‌توان در سه دسته جای داد: شبهات مبتنی بر محدود دانستن قلمرو قدرت خداوند، مانند شبهۀ عدم تعلق قدرت خداوند بر مثل یا عین مقدور بنده؛ شبهات مبتنی بر محدود دانستن علم و اراده خداوند، مانند شبهۀ خروج کفر و فسق از شمول قضا و قدر الهی؛ و شبهات مبتنی بر عقلی دانستن حسن و قبح، مانند شبهۀ بطلان تکلیف یا تکلیف بیش از توان. از نظر فخر رازی، شبهات دسته اول بر اساس تعلق قدرت خداوند به ممکنات ذاتی، شبهات دسته دوم بر اساس تمایز بین امر الهی و ارادۀ او، و شبهات دسته سوم بر اساس قول به حسن و قبح شرعی و جواز صدور قبیح از خداوند پاسخ می‌یابد. نقد و بررسی اصل شبهات و پاسخ‌های فخر رازی نشان می‌دهد که اولاً هیچ یک از آن اشکالات و شبهات بر توحید افعالی وارد نیست، ثانیاً برخی پاسخ‌های فخر رازی به این شبهات صحیح و قابل قبول است، اما برخی دیگر مبتنی بر مبانی نادرست است که در بسیاری از موارد نه تنها وافی به مقصود نیست، بلکه دارای اشکالات متعددی است.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1970_0004d0b59e19461ff126e3a08a814c33.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 Analysis of the Concept of ḥašr in Mullā Ṣadrā 's Philosophy and Its Relation to the Islamic Concept of ḥašr تحلیل مفهوم حشر در فلسفۀ ملاصدرا و نسبت آن با مفهوم دینی حشر 173 189 1971 10.30497/prr.2017.1971 FA محمد مهدی مشکاتی استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران علی زمانی خارائی دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. (نویسنده مسئول) Journal Article 2016 11 27 One can derive three main meanings from Mulla Sadra's use of the word ḥašr. The first usage is in the general meaning of hereafter that contains all the stages of the judgment day. Using the word in this meaning is also popular among theologians. The second meaning, is using the word ḥašr as one specific stage in the Day of Judgment. Based on this meaning, all human beings would be gathered at the same place at the same time, waiting for the judgment. This ḥašr happens after the resurrection and before judgment and the word maḥšar might have been derived from it. The third meaning is the return of all beings to their final destinations and extremes. Based on what he introduced as ḥašr, beings of all phases and levels move towards the higher levels in a universal process and this process will continue until all beings gather at the highest level of existence. This highest level of being that can contain all beings, is God himself. So we can claim that ḥašr means returning to God. صدرالمتألهین مفهوم حشر را در سه معنای متفاوت به کار برده است. اول، کاربرد حشر در معنای معاد جسمانی است، که به تقریر خاص ملاصدرا از این موضوع اشاره دارد و غالباً با عبارت «حشر اجساد» از آن یاد می‌شود. دومین معنا، کاربرد حشر به عنوان موقفی از مواقف قیامت است. بر اساس این معنا، تمام انسان‌ها، پیش از حساب، در مکان و زمانی واحد جمع و آمادۀ حساب می‌شوند. حشر در این معنا، از نظر رتبی، بعد از بعث و پیش از حساب قرار دارد و شاید عنوان «محشر» از این معنا اخذ شده باشد. اما معنای سوم حشر رجوع موجودات به غایات و نهایات خود است. بر اساس آنچه ملاصدرا تحت عنوان حشر ارائه می‌کند، هر مرتبه از موجودات در یک سیر عمومی به سوی مراتب مافوق خود حرکت می‌کند و این روند آن قدر ادامه می‌یابد تا در نهایت همگی در بالاترین مرتبۀ وجودی جمع گردند. این مرتبه از وجود که می‌تواند جامع تمام موجودات باشد واجب تعالی است. لذا می‌توان گفت حشر به معنای رجوع الی الله است.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1971_de73998802680548b916f1947ffbad76.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 The New Logical Problem of Evil and Free Will Defense تقریر نوین مسئلۀ منطقی شر و دفاع اختیارگرایانه 191 212 1972 10.30497/prr.2017.1972 FA فاطمه نام آور دانشجوی دکتری منطق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران لطف الله نبوی استاد گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) محمد سعیدی مهر استاد گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0003-4663-5792 Journal Article 2017 02 27 The argument based on the existence of evil in the world, as an atheistic argument against the existence of God, has two versions: logical and evidential. In this article, we have merely dealt with the first version that attempts to prove a logical inconsistency in the theists’ set of beliefs. Many hold that the traditional logical problem of evil has found a definite answer through Plantinga’s free will defense. However, in recent years, John Schellenberg has claimed a new logical problem of evil. He holds that Plantinga’s free will defense would not refute this new version. In the present paper, without any concern for fully criticizing Schellenberg’s new problem of evil and without any intent for completely representing Plantinga’s free will defense, we have challenged Schellenberg’s claim about the immunity of his version to Plantinga’s free will defense. Through undermining one of the central premises of his argument, we prove that this version is also vulnerable to plantinga’s solution. بسیاری بر این باور هستند که گونۀ سنتی تقریر منطقی مسئلۀ شر، با دفاع اختیارگرایانۀ پلنتینگا، پاسخ متقنی یافته است. اما در سال‌های اخیر، جان شلنبرگ مدعی تقریر نوینی از مسئلۀ منطقی شر شده است. او در تقریر خود با استناد به سه باور خداباوران که از آنها با تعبیر «برتری غیرقابل تفوق خداوند»، «استقلال وجودی» و «خلوص پیشین» یاد می‌کند و نیز توجه به مقایسه عدم و وجود شر قبل و پس از خلقت تقریری منطقی از مسئله شر ارائه می‌کند. به اعتقاد وی، دفاع اختیارگرایانه در خصوص این تقریر نوین کارگر نخواهد بود. اما تقریر شلنبرگ نیز در مقابل دفاع اختیارگرایانه پلنتینگا مصونیت ندارد و مقدمه‌ای از استدلال شلنبرگ که بیان می‌کند خداوند می‌تواند وجود جهان‌های برتر را به طور نامحدود تضمین کند مخدوش است. تحلیل اموری همچون «وضعیت کامل»، «تمایز میان آفریدن و تحقق بخشیدن»، «جهان ممکن» و «اختیار» در فهم آسیب‌پذیری تقریر شلنبرگ در مواجهه با این دفاعیه نقش دارند.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1972_c4de8ced6214345614d33fb0b16a8acd.pdf

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 15 1 2017 04 21 Critical Analysis of Motahari's Two Arguments for the Immortality of Human Beings تحلیل انتقادی از دو استدلال مطهری بر جاودانگی انسان 213 229 1973 10.30497/prr.2017.1973 FA حسین هوشنگی دانشیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) امید ارجمند دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران 0000-0003-4550-8580 محمدجواد امیراحمدی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران Journal Article 2017 01 23 The problem of death is a much debated and longstanding issue in the history of human thought. The transition from the realm of tradition to modernity and post-modernity, has increased focus on this issue once again. One of the scholars who comprehended the modern world and its needs, was Morteza Motahari. This article both presents and critically analyzes two arguments he has put forth for the immortality of human beings. Divine justice and divine wisdom are two theological foundations used to prove resurrection by Motahari. In the first argument discussed in this paper, he proves resurrection by an argument based on divine justice and identity of acts and punishments. The other argument is based on divine wisdom by using the example of embryo. In this paper, these two foundations and motahari’s arguments are explained and then examined. These doctrines and arguments are criticized for presupposing God’s attributes, unused limbs in the human body and necessary actualization of all human potential capacities. مسئلۀ جاودانگی در طول تاریخ معرکۀ آرا بوده و استدلال‌های مختلفی دربارۀ آن ارائه شده است. در این پژوهش دو استدلال استاد مطهری در باب جاودانگی انسان بررسی و نقد می‌شود. عدل الهی و حکمت الهی دو مبنای کلامی عمده‌ای هستند که استاد مطهری در اثبات معاد از آنها بهره می‌برد. ایشان در برهان بر مبنای عدل الهی ابتدا تقریر متکلمان را بیان و نقد می‌کنند و در ادامه با تأکید بر صفت عدل خداوند و رابطۀ عینیت اعمال و کیفر معاد را اثبات می‌کنند. در برهان بر مبنای حکمت الهی، در یک تقریر با تمسک به مثال جنین و صفت حکمت و عبث نبودن به اقامه برهان می‌پردازند، و در تقریر دیگر با تأکید بر یک سلسله عواطف، امیال، احساسات و غرایز مافوق مادی که مطلق‌طلب هستند برهان را تبیین می‌نمایند. لوازم این دو برهان در این مقاله توضیح داده می‌شوند و در نهایت نقدهای وارد بر هر دو برهان ذکر خواهند شد. منحصر نبودن فلسفۀ وجودی آخرت به وصول به جزای متناسب با عمل، مصادره به مطلوب بودن ادعای صورت ملکوتی داشتن اعمال، عدم ارتباط میان فضیلت و رذیلت اخلاقی و پاداش و مجازات و طفیلی بودن آخرت در تقریر استاد مطهری، از اشکالات وارد بر استدلال بر مبنای عدل الهی است. مفروض انگاشتن خداوند و صفاتی برای او، مفروض انگاشتن جهازات بدون کاربرد در انسان، مفروض دانستن این که هر قوه‌ای در انسان باید بالفعل شود، از اشکالات وارد بر استدلال بر مبنای حکمت الهی است.

https://prrj.isu.ac.ir/article_1973_deb54ffb41e085fd7f69a75b6359c989.pdf