دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 24 1 2026 05 22 Cognitive Explanation of the Problem of Evil: The Role of Cognitive Science in Enriching the Philosophical Dialogue تبیین شناختی مسئله شر: نقش علوم شناختی در غنی‌سازی گفت‌وگوی فلسفی 127 142 78181 10.30497/prr.2026.248991.2043 FA عیسی محمدی نیا استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0009-0000-9548-2011 Journal Article 2025 09 20 The problem of evil, as a fundamental normative challenge in the philosophy of religion, argues that the existence of evils in a world created by an omnipotent, omniscient, and wholly benevolent God is paradoxical. This paper adopts an interdisciplinary approach to explore the capacities of cognitive science in providing a psychological explanation of the problem of evil. The central research question is: how can cognitive science enhance our understanding of the formation and persistence of the problem of evil in the human mind, and what is the relationship between this psychological explanation and the philosophical response to the normative challenge of evil? The findings, presented through a systematic "four-level explanation," demonstrate that cognitive science—by identifying and analyzing underlying cognitive-affective mechanisms such as the Hyperactive Agency Detection Device (HADD), Theory of Mind (ToM), the affective empathy system, and cognitive biases (e.g., the Just-World Hypothesis and Hindsight Bias)—can offer a comprehensive account of the process through which evil becomes a "problem." This four-level analysis—encompassing the levels of basic cognitive architecture, the dynamic interaction of mechanisms, the psychological function of theodicies, and individual differences—reveals that the paradoxical perception of evil results from the complex interplay of these mechanisms within the architecture of the human mind. Distinguishing between the psychological appeal and the philosophical validity of theodicies is a key achievement of this research, opening new horizons for critiquing and evaluating philosophical arguments. Consequently, cognitive science, by serving as a bridge between the realms of description and justification, enriches the philosophical dialogue on evil. <span lang="FA">در مسئله شر، به عنوان یک چالش هنجاری بنیادین در فلسفه دین، استدلال می‌شود که وجود شرور در جهانی که خدای قادر مطلق و خیرخواه محض آن را آفریده تناقض‌آمیز است. با اتخاذ رویکردی میان‌رشته‌ای، در این مقاله به بررسی ظرفیت‌های علوم شناختی در تبیین روان‌شناختی مسئله شر می‌پردازم. پرسش محوری پژوهش حاضر این است که علوم شناختی چگونه می‌توانند به درک ما از نحوۀ شکل‌گیری و تداوم مسئله شر در ذهن انسان کمک کنند، و چه نسبتی بین این تبیین روان‌شناختی و پاسخ فلسفی به چالش هنجاری شر وجود دارد. یافته‌های پژوهش که در قالب یک «تبیین چهارسطحی» نظام‌مند -شامل سطوح معماری شناختی بنیادین، پویایی تعامل مکانیسم‌ها، کارکرد روان‌شناختی تئودیسه‌ها، و تفاوت‌های فردی- ارائه می‌شود، نشان می‌دهد که علوم شناختی از طریق شناسایی و تحلیل مکانیسم‌های شناختی</span><span lang="FA">‑</span><span lang="FA">عاطفی زیربنایی، شامل قوه عاملیت فوق‌حساس، نظریه ذهن، سیستم همدلی عاطفی، و سوگیری‌های شناختی (مانند انگاره جهان عادل و علت‌یابی پس‌رویداد)، قادر به ارائه تبیینی جامع از فرآیند «مسئله‌شدن» شر هستند. این تبیین همچنین مشخص می‌سازد که احساس تناقض‌آمیز نسبت به شر برآیند تعامل پیچیده این مکانیسم‌ها در معماری ذهن انسان است. تمایز بین جذابیت روان‌شناختی و اعتبار فلسفی تئودیسه‌ها از جمله دستاوردهای مهم این پژوهش است که افق جدیدی در نقد و ارزیابی استدلال‌های فلسفی می‌گشاید. همچنین می‌توان گفت علوم شناختی با ایفای نقش پل ارتباطی بین عرصه توصیف و توجیه، امکان غنی‌سازی گفت‌وگوی فلسفی درباره شر را فراهم می‌سازد. </span> https://prrj.isu.ac.ir/article_78181_7d35e53ceb12ae2c3ade1876af60ee3e.pdf