دانشگاه امام صادق علیه‌السلام پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت) 2228-6578 11 1 2013 04 21 Critical Survey of Mulla Sadra's Viewpoint in Explanation of Compatibility between Divine Foreknowledge and Human Freedom بررسی انتقادی دیدگاه ملاصدرا در تبیین سازگاری علم پیشین الهی و اختیار انسان 97 116 1417 10.30497/prr.2013.1417 FA توکّل کوهی گیگلو دانش آموخته دکتری فلسفه دین و کلام جدید، دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران Journal Article 2012 04 20 Mulla Sadra, on the one hand, proves detailed foreknowledge of God based on the rule of “simple reality is whole things” and using the rule of particular gradation in existence. On the other hand, from his standpoint, sometimes freedom is coextensive with willingness and sometimes relying on the same rule of "simple reality is whole things" – that analyzes causality in the form of epiphany – is equivalent to the subjectivity of God. In this philosophical system, the conflict between divine foreknowledge and human freedom is resolved with regard to activity of divine knowledge–rather than passivity of divine knowledge–and, also, belonging of divine knowledge to the voluntary human action gets resolved. But it seems that Mulla Sadra’s antecedents and favorite solution is not very effective. ملاصدرا، از سویی با استناد به قاعدة «بسیط الحقیقة کُلُّ الاشیاء» و استفاده از اصل تشکیک خاصّ در وجود، علم تفصیلی پیشینی حقّ تعالی را اثبات می‌کند؛ و از دیگر سو، گاه مختار بودن انسان را مساوق با مرید بودن او، و گاه نیز با اتّکا به همان قاعدة «بسیط الحقیقة» ـ که علّیت را در قالب تجلّی تحلیل می‌کند ـ مرادف با فاعلیّتی هم-عرض با خداوند معنا می‌کند. در این نظام فلسفی، تعارض میان علم پیشین الهی و اختیار انسان، با عنایت به فعلی بودن علم الهی ـ و نه انفعالی بودن ـ و نیز تعلّق علم الهی به فعلِ مسبوق به اختیار انسان مرتفع می‌شود. اما به نظر می‌رسد که مقدمات و راه‌حلّ مختار صدرالمتألهین چندان کارآمد نیست https://prrj.isu.ac.ir/article_1417_9a1756fd0c741126d7bbd4b692ccbd91.pdf